تبلیغات
اطلاعات عمومی - زندگینامه زکریای رازی
 
اطلاعات عمومی
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : س عسکری
نظرسنجی
نظر شما نسبت به این وبلاگ چیه؟







صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
کد جست و جوی گوگل
پنجشنبه 14 اردیبهشت 1391 :: نویسنده : س عسکری

ابوبكر محمد بن زكریای رازی(313-251 قمری) بزرگترین پزشك ایرانی كه در زمینه ی شیمی، فیزیك و فلسفه نیز پژوهشهای ارزندهای داشته است. شمار كتابها و رساله های او را بیش از 200 نوشته اند كه دانشنامه ی پزشكی الحاوی، شناخته شده ترین آنهاست. كشف الكل و اسید سولفوریك را به او نسبت میدهند. ترجمه ی كتاب المنصوری او نخستین كتاب پزشكی است كه با شیوه ی چاپ گوتنبرگی در اروپا چاپ شد. او دانشمندی تجربه گرا بود و میگفت: تجربه بهتر از علم طب است. او را پیشگام نظریه ی ایمنی اكتسابی و بینانگذار شیوه ی نوی در آموش پزشكی نیز میدانند.

زندگینامه

ابوبكر محمد بن زكریا بن یحیی رازی، در شعبان سال 251 قمری برابر با 865 میلادی، در شهر ری به دنیا آمد. ری از شهرهای كهن ایران است كه نام آن در اوستا نیز آمده است. این شهر در آن روزگار مركز علم و ادب ایران بود و بزرگان و دانشمندان زیادی از آن شهر برخاستند. مقدسی در كتاب احسن التقاسیم درباره ی این شهر نوشته است:"در این شهر مدارس و مجالس علم فراوان است. مذكران آنجا فقیه و رؤسای آنان عالم و محتسبشان مشهور و سخنورانشان ادیب هستند."

از كودكی و نوجوانی رازی چیز زیادی نمیدانیم. برخی نوشته اند كه او در نوجوانی به موسیقی گرایش فراوان داشت و در نواختن نی یا عود بسیار توانا بود. زمانی را نیز به زرگری و صرافی پرداخته است. همچنین، آن گونه كه خود در كتاب شكوك علی جالینوس نوشته، به تجربه و آزمایش اكاذیب معزمان، (كسانی كه به كارهای عجیب مانند احضار ارواح میپردازند) علاقه داشته است. شاید از همین رو بود كه به كیمیاگری گرایش پیدا كرد و در جریان كار با مواد شیمیایی و نزدیك شدن به آتش به چشم خود آسیب رساند.
میگویند او برای درمان چشم خود به نزد پزشكی رفت و آن پزشك برای درمان او پانصد دینار از او درخواست كرد و او ناچار شد بپردازد. سپس، با خود گفت:"كیمیای واقعی علم طب است نه آنكه تو بدان مشغولی" و این گونه بود كه به پزشكی گرایش پیدا كرد. نخست مفاهیم پایه ی فلسفه، ریاضی، اخترشناسی و ادب را در همان ری آموخت. آنگاه برای آموزش بیشتر به بغداد رفت كه به دست ایرانیان بنیان گذاری شده بود و دانشمندان بزرگ آن روزگار در آنجا گرد هم آمده بودند.
رازی در بغداد به ریاست بیمارستانی برگزیده شد كه بدر، غلام معتضد عباسی، در سده ی سوم هجری ساخته بود. برخی گمان میكنند كه رازی ریاست بیمارستان عضدی را داشته است كه به دست عضدالدولهی دیلمی به سال 372 بازگشایی شد. اما رازی نزدیك نیم سده پیش از بازگشایی آن بیمارستان از دنیا رفت و به نظر میرسد بیمارستانی كه غلام معتضد ساخت، طی زمان با بیمارستان عضدی مشتبه شده باشد.
رازی به زودی به جایگاه نخست در پزشكی دست یافت و فرمانروایان گوناگون او را به نزد خود میخواندند و رازی كتابهایی نیز به نام آنها نوشته است. برای نمونه، زمانی به درخواست ابوصالح منصور بن اسحاق سامانی، به زادگاه خود بازگشت و ریاست بیمارستان ری را پذیرفت. در همین شهر بود كه كتاب طب المنصوری را به نام او نوشت كه یكی از شناخته شده ترین و پرآوازه ترین نوشته های او در غرب است. ترجمه ی این كتاب، نخستین كتاب پزشكی است كه با شیوه ی چاپ گوتنبرگی در اروپا چاپ شد.
رازی سالهای پایانی زندگی خود را در ری گذراند و دانشجویان زیادی از او درس گرفتند و پزشكان چیره دستی شدند. در همان سالها بود كه چشمان رازی آب آورد و یكی از شاگردانش از طبرستان برای درمان او آمد و از استاد خود خواست اجازه دهد به درمان او بپردازد. رازی گفت كه این كار بر رنج و درد من میافزاید، چرا كه مرگ من نزدیك به نظر میرسد و روا نیست برای بازیافتن بینایی، خود را دچار رنج و سختی سازم. دیری نگذشت كه او در پنجم شعبان سال 313 قمری در ری از دنیا رفت. او در آن هنگام، اندكی بیش از 60 سال داشت.
شیوه ی رازی در پزشكی
رازی در پزشكی بسیار نوآور بود و پیروی كوركورانه از پزشكان پیش از خود را روا نمیدانست. او كتابی به نام شكوك نوشته و نظریه ها و روشهای درمانی نادرست جالینوس را بر شمرده است. او بر این باور بود كه "تجربه بهتر از علم طب است" و منظور او از علم طب، نوشته های پیشینیان است. یادداشتها او كه در آنها به دقت فراوان چگونگی وضعیت بیماران و بهبودی آنها را توصیف كرده است، او را یكی از برجسته ترین پزشكان بالینی همه ی دورانها ساخته است. یكی از آن یاداشتها این گونه است:
"عبدالله بن سواده دچار تبهای نامنظمی بود كه گاه هر روز به وی عارض میگشت و زمانی یك روز در میان و گاهی هر چهار روز و شش روز. و پیش از عارض شدن تب، لرز مختصری به او دست میداد و به دفعات بسیار بول میكرد. من این نظر را ابراز داشتم كه این تبها میخواهد به تب ربع مبدل شود و یا این است كه بیمار زخمی در كلیه دارد. پس از اندكی در بول بیمار چرك ظاهر شد. من به او خبر دادم كه دیگر تب باز نخواهد گشت و چنین شد.
تنها چیزی كه مانع آن بود كه در نخستین بار نظر خود را درباره ی این كه بیمار زخم كلیه دارد، ابراز كنم این بود كه پیش از آن به تب غب و تبهای دیگر مبتلا بود و گمان میرفت كه این تبهای نامنظم از التهاباتی باشد كه چون نیرو گیرد به تب ربع مبدل خواهد شد. به علاوه، بیمار به من شكایت نكرده بود كه در ناحیه ی گردهاش سنگینی مانندی دارد كه چون بر میخیزد آن را احساس میكند و من نیز فراموش كرده بودم كه دراین باره چیزی از او بپرسم. در واقع میبایستی بسیاری بول گمان مرا در زخم كلیه ی وی قویتر كند، منتها نمیدانستم كه پدرش نیز سستی مثانه دارد و از چنین دردی شكایت میكند ..."
زمانی كه در بیمارستان ری پزشك مسوول بود، در حالی كه شاگردانش و شاگردان شاگردانش پیرامون او را گرفته بودند، به كار بیمارستان رسیدگی میكرد. هر بیماری كه به بیمارستان وارد میشد، نخست در نزد شاگردان شاگردان معاینه می شد و اگر مسالهای برای آنها دشوار میآمد، با شاگردان اصلی رازی عرضه میشد و اگر آنها نیز در تشخیص بیماری در میماندند، به خود رازی مراجعه میكردند. این شیوه ی سازماندهی پزشكان از یادگارهای رازی است كه هنوز هم در بیمارستان های آموزشی جهان رعایت میشود.
هنگامی كه میخواستند بیمارستان معتضدی بغداد را بسازند، با او برای جای مناسب بیمارستان مشورت كردند. رازی فرمان داد قطعه های مساوی از گوشت را در محله های گوناگون شهر بیاویزند و آن جایی را برگزینند كه قطعه ی گوشتها در آنجا دیرتر از جاهای دیگر فاسد شده است. رازی در آن بیمارستان بخش ویژه ی بیماران روانی بنیان گذاشت و برای هر گروه از بیماران رژیم غذایی مناسب آنها را تعیین كرد.
نوشته های رازی
رازی پژوهشگر و نویسنده ی پركاری بوده و خود در این باره در كتاب السیره الفلسفیه چنین نوشته است:"كوشش و پشتكار من در فراگیری دانش به اندازهای بود كه به خط تعویذ(خط ریز) بیش از 20 هزار ورقه چیز نوشتم و پانزده سال از عمر خود را شب و روز در تالیف جامع كبیر(همان حاوی) صرف كردم و بر اثر همین كار در نیروی بینایی من سستی پدید آمده و عضله ی دستم گرفتار سستی شده و من را از نوشتن محروم ساخته است. با این همه، از جست و جوی دانش باز نمانده ام و پیوسته به یاری این و آن میخوانم و بر دست ایشان مینویسم."
نخستین فهرست از نوشته های رازی را خود او فراهم كرده كه ابنندیم آن را در الفهرست آورده است. ابن قفطی نیز در كتاب خود با نام اخبار الحكماء، آن فهرست را به نقل از ابنندیم آورده است. سپس، ابوریحان بیرونی كتابی پیرامون نوشته های رازی نوشت كه پول كراوس، خاورشناس فرانسوی، در سال 1936 آن را با عنوان "رساله ابیریحان فی فهرست كتب محمد بن زكریای رازی" به چاپ رساند. البته، بیرونی فهرست كتابهای خود را تا سال 427 قمری، كه در آن هنگام 65 سال داشت، نیز در این رساله آورده است.
بر پایه ی فهرست بیرونی، رازی 184 كتاب در موضوعهای گوناگون نوشته است: پزشكی، 56 كتاب؛ طبیعیات، 33 كتاب؛ منطق، 7 كتاب؛ ریاضیات و اخترشناسی، 10 كتاب؛ تفسیر و تخلیص كتابهای فلسفی و پزشكی دیگران، 7 كتاب؛ علوم فلسفی و تخمینی، 17 كتاب؛ ماوراءالطبیعه، 6 كتاب؛ الهیات، 14 كتاب؛ كیمیا، 22 كتاب؛ كفریات، 2 كتاب و فنون مختلفه، 10 كتاب.
ابنابی اصیبعه، از پزشكان سدهی هفتم هجری، در كتاب عیون الانباء فی طبقات الاطباء، 238 كتاب برای رازی فهرست كرده است. محمود نجمآبادی، پژوهشگر تاریخ علم، با برابر نهادن فهرست بیرونی، ابنقفطی، ابنابی اصیبعه و ابنندیم، كتابی به نام مولفات و مصنفات ابوبكر محمد بن زكریای رازی، فراهم آورده است كه در سال 1339 از سوی انتشارات دانشگاه تهران منتشر شد. او دراین كتاب 271 كتاب برای رازی برشمرده است. در این جا برخی از مهمترین آثار رازی معرفی میشود.
در پزشكی
1. الحاوی یا الجامع الكبیر
الحاوی بزرگترین دانشنامه ی پزشكی است كه در آن نظریه های پزشكان پیش از رازی گردآوری شده است. او در این كتاب نظر پزشكان را بی آن كه در آنها تغییری دهد، آورده و هر مطلبی را از هر كجا گرفته، منبع آن را نوشته است. همان گونه كه پیش از این گفته شد، رازی برای این كار بزرگ بیش از 15 سال از عمر خود را صرف كرد تا این كه بینایی و توان نوشتن را از دست داد و از شاگردانش كمك گرفت. با این همه، سازماندهی نهایی كتاب به دست شاگردان رازی و پس از مرگ استاد انجام شد.
كتاب حاوی در سال 1297 میلادی به درخواست شارل انجو، شاه سیسیل، به كوشش فرج بن سالم به لاتینی ترجمه شد. نخستین چاپ متن لاتین آن در سال 1486 در شهر برسكیا انجام شد و سپس در سالهای 1505، 1506، 1509 و 1542 در شهر ونیز بار دیگر به چاپ رسید. حاوی یكی از 9 كتابی بود كه كتابخانهی دانشكده ی پزشكی پاریس در سال 1395 میلادی در خود داشت.
2.الكناش المنصوری
این كتاب پس از الحاوی مهمترین اثر پزشكی رازی به شمار میآید. رازی این كتاب را به نام ابوصالح منصور بن اسحاق بن احمد بن اسد، والی ری، نام نهاده است. او در این كتاب، كه به طب منصوری پرآوازه شده، مفاهیم پایه ی پزشكی را در ده مقاله آورده است. مقالهی نهم این كتاب، با عنوان"درباره ی درمان همه ی بیماریها از فرق سر تا نوك پا" بیشتر مورد توجه بوده و در اروپا به صورت جداگانه نیز به چاپ رسیده و شرحهای گوناگونی بر آن نوشته شده است.
طب منصوری را جرارد كرمونیایی در سال 1481 به لاتین ترجمه كرد. ترجمه ی لاتینی آن نخست در سال 1484 به چاپ رسید و سپس تا سال 1519، شش بار دیگر در ونیز چاپ شد. چاپ های دیگری از آن نیز در سالهای 1533، 1544 و 1551 در سوئیس و 1674 در اولم فراهم آمد. این كتاب تا پایان سده ی نوزدهم میلادی بخشی از برنامه ی درسی دانشگاه توبینگن آلمان بود و ریاست دانشگاه مونپولیه، در فرانسه، تا سال 1558 هنوز درس خود را از روی این كتاب میگفته است.
3. كتاب الجدری و الحصبه
این كتاب كهنترین و مهمترین كتابی است كه پیرامون آبله و سرخك نوشته شده است. رازی نخستین پزشكی است كه این دو بیماری را دو بیماری جداگانه دانسته و شیوه ی نگارش آن به اندازه ی با اصول علمی امروزی همخوانی دارد كه برخی از پژوهشگران تاریخ پزشكی، از جمله نوبرگر در كتاب تاریخ پزشكی خود، آن را برجسته ترین خدمت فرهنگ اسلامی به علم پزشكی دانسته اند.
ترجمه ی لاتین كتاب آبله و سرخك رازی در سال 1548 در پاریس منتشر شد و ترجمه های لاتینی دیگری از آن در سالهای 1498 و 1555 در ونیز، در سالهای 1529 و 1544 در سوئیس، در سال 1549 در استراسبورگ، در سال 1749 در لندن و در 1781 در گوتینگن چاپ شد. ترجمه ی فرانسوی آن در سال 1762 در پاریس منتشر شد. ترجمه ی انگلیسی آن در سال 1747 در لندن انجام شد، اما در سال 1848 منتشر شد. محمود نجم آبادی آن را به فارسی ترجمه كرده است.
4. تقاسیم العلل
كتاب تقسیم های بیماریها، گونه های فرهنگ پزشكی است كه بیماریها و چگونگی درمان آنها چكیده وار در آن آمده است. این كتاب را نیز جرالد كرمونیایی به لاتین ترجمه كرده است.
5. من لایحضره الطبیب
چنانكه از نام این كتاب بر میآید، برای كسی نوشته شده است كه به پزشك دسترسی ندارد. شیخ صدوق كه عنوان این كتاب را پسندیده بود، كتابی با نام من لایحضره الفقیه در فقه شیعی نوشته است.
6. دفع مضار الاغذیه
این كتاب درباره ی جلوگیری از زیان غذاهاست و عبدالعلی نائینی آن را به فارسی ترجمه و با عنوان بهداشت غذایی منتشر كرده است.
7. فی محنه الطبیب و كیف ینبغی ان یكون
كتابی در چگونكی آزمایش كردن پزشكان و این كه یك پزشك چگونه باید باشد.
8. المرشد
كتاب راهنما كه با نام الفصول نیز شناخته میشود، چكیده ی دانش پزشكی است.
9. الادویه المسهله الموجود فی كل مكان
این كتاب پیرامون داروهای آسانیافتنی است كه در هر جایی وجود دارند.
10. القرابازین
رازی دو كتاب با این نام دارد كه یكی كبیر(بزرگ) و دیگری صغیر(كوچك) نامیده میشود. این كتابها پیرامون داروهایی هستندكه پزشكان باید با آنها آشنا باشند.
دیگر كتابهای برجسته ی رازی در پزشكی عبارتند از: اطمعه المرضی(غذای بیماران)، برءالساعه(فوریتهای پزشكی)؛ كتابه فی تولد الحصاه(كتاب او در پدید آمدن سنگریزه)، كتابه فی القولنج(كتاب او در درد رودكان)، كتابه فی النقرس و اوجاع المفاصل(كتاب او در درد پا و مفصلها)، الطب الملوكی(پزشكی شاهانه)، فی العله التی صارالخریف ممرضا(در چرایی آنكه پاییز بیماری آور است)، فی العله التی تحدث الورم و الزكام فی رووس الناس وقت الورد(در علت آن كه ورم و زكام در سر مردم هنگام گل سرخ عارض میگردد)، تقدیم الفاكهه قبل الطعام و تاخیر منه(خوردن میوه پیش از غذا و پس از آن)، فی عله التی لها ینجح جهال الاطباء و العوام و انساء اكثر من العلماء(در علت آن كه طبیبان نادان و عامه ی مردم و زنان، بیش از طبیبان دانشمند توفیق مییابند) و ... .
دستاوردهای علمی رازی
1. بحث علمی پیرامون ایمنی اكتسابی
در سال 1797 میلادی، ادوارد جنر، پزشك انگلیسی، دریافت دخترانی كه شیرگاوهای مبتلا به آبله ی گاوی را میدوشند، نسبت به آبله انسانی(آبله مرغان) ایمن هستند. جنر بر پایه ی این مشاهده و چند آزمایشی كه انجام داد، مفهوم ایمنی اكتسابی(به دست آوردنی) را مطرح كرد. اما نزدیك 900 سال پیش از جنر، محمد زكریای رازی، برای نخستین بار آبله مرغان را به صورت علمی توصیف كرد. او در كتاب الجدری و الحصبه خود نوشته است كه این بیماری از فردی به فرد دیگر منتقل میشود، اما اگر كسی از این بیماری جان سالم به در برد، بار دیگر به این بیماری دچار نمیشود.





نوع مطلب : زندگینامه ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




پنجشنبه 15 شهریور 1397 03:35 ق.ظ

Regards! I value this!
cialis side effects dangers prix de cialis cialis 5 mg para diabeticos purchasing cialis on the internet how much does a cialis cost cialis 20 mg cost cialis therapie cialis generika cialis soft tabs for sale how to purchase cialis on line
سه شنبه 13 شهریور 1397 07:27 ب.ظ

You've made your point pretty clearly!!
pharmacy canada 24 buy vistagra usa drugs for sale in uk canadian rxlist most reliable canadian online pharmacies drugs for sale deep web drugs for sale in uk canadian pharmaceuticals reviews buy viagrow pro reputable canadian prescriptions online
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:54 ق.ظ

Effectively expressed certainly! .
can i buy viagra at cvs viagra online prices buy generic viagra australia buying viagra without a prescription buy viagra sildenafil online pharmacy usa where to buy real viagra online buy cheap viagra online uk buy viagra alternative sildenafil without prescription uk
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:46 ق.ظ

Terrific postings. Thanks.
achat cialis en suisse cialis y deporte tadalafil buy cialis online legal cialis generisches kanada cialis italia gratis cialis side effects generic for cialis cialis cost free cialis
یکشنبه 11 شهریور 1397 12:42 ب.ظ

Many thanks. Loads of material.

cost of cialis cvs cialis 5 effetti collaterali generic cialis soft gels cialis kaufen wo tadalafil tablets only here cialis pills brand cialis generic cialis in sconto overnight cialis tadalafil wow cialis 20
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:17 ق.ظ

Nicely put. Regards!
where to buy viagra without prescription buy viagra overnight delivery online pharmacy order order cheap viagra viagra from usa pharmacy buy generic sildenafil how can i buy viagra without seeing a doctor viagra online canada can you buy viagra online how can you buy viagra online
دوشنبه 22 مرداد 1397 12:14 ق.ظ

Very good write ups, Kudos.
cialis dosage amounts cialis online holland cialis 200 dollar savings card tadalafilo cialis cipla best buy cialis australia org tadalafil 10 mg cialis therapie generic cialis at walmart tadalafil 5mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 02:40 ق.ظ

Terrific data. With thanks.
cialis official site link for you cialis price comprar cialis 10 espa241a cialis savings card buy original cialis achat cialis en suisse precios de cialis generico generic cialis 20mg tablets we recommend cheapest cialis cialis tadalafil online
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 04:38 ق.ظ

Seriously many of beneficial knowledge.
where can you buy viagra without a prescription generic viagra cheap buy cheap viagra pills online generic sildenafil citrate online pharmacy online buy viagra online canada no prescription where can i buy real viagra online online viagra order viagra buy price viagra
جمعه 17 فروردین 1397 08:17 ب.ظ

You actually mentioned it wonderfully!
cialis generika in deutschland kaufen dose size of cialis cialis sicuro in linea acquisto online cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis 5 mg effetti collateral can i take cialis and ecstasy cialis for sale cialis sans ordonnance cialis preise schweiz
جمعه 3 فروردین 1397 04:50 ب.ظ

Many thanks. I appreciate this.
cialis farmacias guadalajara cialis online cialis 5mg cialis 20 mg best price does cialis cause gout cialis 30 day trial coupon cialis per paypa cialis from canada cialis taglich online prescriptions cialis
جمعه 17 شهریور 1396 10:11 ق.ظ
I pay a quick visit day-to-day a few websites and sites to read posts, except this webpage gives quality based content.
یکشنبه 12 شهریور 1396 07:59 ب.ظ
Fine way of telling, and nice piece of writing to obtain information on the topic of my presentation topic,
which i am going to present in institution of higher education.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:04 ب.ظ
Thanks for one's marvelous posting! I really enjoyed reading it, you're a great author.I will make sure to bookmark your blog
and definitely will come back someday. I want to encourage you to definitely continue your great
work, have a nice afternoon!
چهارشنبه 23 فروردین 1396 04:19 ب.ظ
Hi there, I enjoy reading all of your article post. I like to write a little comment
to support you.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر